HOORN - De rekenkamer van gemeente Hoorn heeft onderzoek gedaan naar de doeltreffendheid van de Groenvisie. Dit beleidsdocument is in 2019 vastgesteld voor de komende 10 jaar en moet ervoor zorgen dat er voldoende groen is binnen de gemeente.
Wat is onderzocht?
Bomen, planten en gras zijn belangrijke onderdelen in de openbare ruimte. Het zorgt voor een gezonde leefomgeving, betere weerbaarheid tegen klimaatverandering en een fijne leefsfeer. De kwaliteit en kwantiteit staat echter onder druk in een dichtbevolkte gemeente als Hoorn. Om meer verbinding te maken met de samenleving is ervoor gekozen om voor het opstellen van de Groenvisie samen te werken met inwoners, organisaties én de gemeenteraad. In 2019 is de Groenvisie opgeleverd en in werking getreden. Daarin werden voor de komende tien jaar keuzes gemaakt voor de inrichting, het beheer en het gebruik van het openbaar groen binnen de gemeente. Inmiddels zijn we over de helft van de looptijd van dit beleidsstuk en is door de rekenkamer onderzocht wat er goed gaat en wat verbeterd kan worden.
Wat zijn de bevindingen?
De rekenkamer concludeert dat de kwantiteit van het groen is toegenomen. Het is ook aannemelijk dat de kwaliteit is toegenomen, al is dat moeilijker vast te stellen. De onderzoekers stellen echter vast dat de uitvoering van de Groenvisie op sommige punten tekortschiet. Aan de ene kant zijn er de afgelopen jaren organisatorische verbeteringen doorgevoerd. Er is meer structuur aangebracht, met vaste overleggen en een standaard werkwijze om groenbelangen in projecten te betrekken. Aan de andere kant blijkt het niet eenvoudig om plannen voor meer groen uit te voeren. Dit komt bijvoorbeeld doordat er niet altijd genoeg geld, tijd of capaciteit beschikbaar is om groen toe te voegen. Daarnaast wordt groen niet altijd meegenomen bij de voorbereiding van projecten. Veel projecten richten zich in eerste instantie op een specifiek doel, zoals de bouw van een pand of het vervangen van riolering. Groen toevoegen is soms een bijzaak, waardoor kansen om te vergroenen niet altijd worden gepakt. Ook is geconstateerd dat soms wordt onderschat wat de kosten van aanleg, beheer en onderhoud van groen zijn en dat achteraf zorgt voor hoge uitgaves. Dit kan doelmatig zijn omdat de organisatie dan wordt gedwongen te kiezen om de middelen te besteden op de plekken waar de prioriteit het hoogst is, maar er is geconstateerd dat dit ook ondoelmatig werkt, omdat bijvoorbeeld achterstallig onderhoud meer geld gaat kosten.
Een bevinding die los staat van de Groenvisie is dat er sprake is van meer verstening in de stad. Deze verstening (het vervangen van groen door stenen) vindt vooral plaats in (privé)tuinen. De Groenvisie, waar het onderzoek zich op richtte, gaat enkel over het openbaar groen in de gemeente. Privégrond verstenen heeft echter ook gevolgen voor de hele leefomgeving. Regenwater kan bijvoorbeeld minder goed wegzakken in de bodem als meerdere inwoners van een straat of buurt groen hebben vervangen voor steen. En dit kan weer zorgen voor wateroverlast.
Wat zijn de aanbevelingen?
De rekenkamer heeft zes aanbevelingen voor de gemeenteraad:
Breng ambities en middelen met elkaar in balans.
Om verkeerde verwachtingen te voorkomen is het belangrijk om te kiezen voor realistische ambities of het structureel verhogen van beschikbare middelen voor de uitvoering van de Groenvisie.
Vraag om monitoring van de effecten van de Groenvisie per pijler.
Om te beoordelen of ambities uit de Groenvisie zijn bereikt, is het belangrijk dat effecten systematisch worden gemonitord.
Zorg voor meetbare indicatoren over de kwantiteit en kwaliteit van het groen.
Indicatoren die van waarde zijn om bij te houden zijn het boomkroonoppervlak. Dat is het oppervlakte aan schaduw dat een boom afgeeft als de zon er recht opstaat. Een grote boom heeft een groter oppervlakte en dus meer effect op de leefomgeving, dan een kleine boom. Ook het aandeel versteend oppervlak is goed om te weten, zodat je kunt zien waar groen ontbreekt.
Stuur op kaders en effecten en voorkom casus-specifieke sturing.
Vastgestelde kaders en uitgangspunten over het toevoegen en onderhouden van groen binnen de gemeente hebben meer effect dan het bespreken van specifieke locaties. Hiermee wordt ook tijd bespaard met discussies in vergaderingen.
Borg dat groen integraal onderdeel is van alle (her)ontwikkelingsprojecten.
Als er gebouwd moet worden, wordt niet altijd rekening gehouden met het toevoegen van groen. Het advies is om groenprofessionals altijd vroegtijdig te betrekken en meerkosten voor groen vooraf mee te nemen in de begroting van een bouwproject.
Continueer en bestendig samenwerkingen met externe partijen.
Tot slot wordt aanbevolen dat de samenwerking met externe partijen wordt voortgezet en ervoor te zorgen dat deze minder kwetsbaar wordt. Gedacht kan worden aan het maken van samenwerkingsafspraken met partners en partijen voor een langere termijn.
Waar kan ik volledige rapport inzien?
Het volledige rapport is te lezen op de website van de Rekenkamer: Document Hoorn - 2026 Rekenkamerrapport groenvisie Hoorn - iBabs Publieksportaal.
